اقوال محققان عرب دربارهء جحا عبد الستّار احمد فرّاج محقق معاصر عرب در اين باب مىگويد : « نوادر جحا كه در اواخر قرن چهارم هجرى ترتيب يافته بود ، در قرن‌هاى پنجم و ششم به زبان تركى عثمانى انتقال يافت . دليل اين‌كه نوادر خوجه نصر الدين از جحاى عربى است ، اين است كه اغلب نوادر خوجه نصر الدين صبغهء عربى دارد . و همچنين ممكن است كه از طريق زبان فارسى به زبان تركى انتقال يافته باشد . « بعضى گمان دارند كه لفظ « خوجا ، خواجه » ، تحريف ديگرى از لفظ جحا باشد . « باسيه ( R . BASSET ) عقيده دارد بار ديگر نوادر جحا از زبان تركى به عربى برگشت داده شد و ترجمه گرديد . « نوادر جحا از عربى به بربر رفت و اهالى مالت « 1 » لفظ جحا را به « جاهان » [ ( يا « جهن ، جهان » ] تغيير دادند . و چه بسا فكاهيات ايتاليايى كه به نام « جيوكا » يا « جيوفا » مىباشد ، تغييرى از همين لفظ جحا باشد ، [ و در فارسى ، « جوحى » ] و [ جحاى لندن را هم « جورج » مىگويند ] « 2 » ، [ و در نوبه ( زنگبار ) « جوهة » ، و در ازمير « جهيور » ، و در بعضى شمال افريقا « رحا » ] . « 3 »

--> ( 1 ) . مالت : مجمع الجزاير كوچكى در درياى مديترانه كه ميان آفريقا و جزيرهء سيسيل قرار دارد . اين جزيره در سال 870 ميلادى به دست مسلمين افتاد ، و در سال 1800 ميلادى انگليسىها آن‌جا را اشغال كردند . مالت در سال 1964 استقلال يافت و در شمار كشورهاى مشترك المنافع درآمد . ( 2 ) . نوادر جحا و اشعب و طرائفهما ، ص 27 . ( 3 ) . همان‌جا ، ص 21 .